��oj 509   14.02.2017
прва страница линкови контакт
Најнов број
Импресум
Маркетинг
Архива
Пребарај
Најверојатно случајот ќе биде изнесен пред Врховниот суд, сметаат некои стручњаци
Првиот и далеку најдобар Титов дипломат, Владимир Велебит почина во Загреб во 2004 година. За неговиот однос со Јосип Броз, средбите со Черчил, недоверба на Русите кон него, тој пишува во своите мемоари. Третиот дел е посветен на неговото доаѓање во Фоча, во штабот на Тито

ВЛАДИМИР ВЕЛЕБИТ: НАЈИНТРИГАНТНИТЕ ДЕТАЛИ ОД ЖИВОТОТ НА ПРВИОТ ТИТОВ ДИПЛОМАТ (3)

Првиот и далеку најдобар Титов дипломат, Владимир Велебит почина во Загреб во 2004 година. За неговиот однос со Јосип Броз, средбите со Черчил, недоверба на Русите кон него, тој пишува во своите мемоари. Третиот дел е посветен на неговото доаѓање во Фоча, во штабот на Тито

Патувавме удобно и без компликации. Полицијата само еднаш не легитимираше. Лола претходно доби добра репутација бидејќи имаше лажна легитимација на еден "дужносник", па полицаецот љубезно го поздрави. Во Сараево стигнавме многу рано, па застанавме на чај и прашавме дали имаат нешто за појадок, ама добивме одговор дека е се уште рано за такво нешто. Меѓу осум и девет решивме да се појавиме кај д-р Божиќ. Ни ја отвори вратата убава девојка, можеби студентка и н? воведе во една соба. Таа исто така беше изненаден што толку брзо стигнавме, затоа што не очекувале дури за неколку дена. Таа отиде во железничката населба, која, се сетив, се викаше Сврачје село, каде што живееше курирот кој требаше да не пренесе на слободна територија. Се врати со добрата вест дека утре наутро ќе бидеме однесени на саканата цел. Ние ги поминавме целиот ден во овој пријатен стан, но не видовме ниту еден член на домаќинството, освен девојката која не пречека. Во вечерните часови јас ја променив облеката и го оставив своето ново одело (беше ново, кафеаво како и моите чевли од антилоп, кои потоа никогаш не ги видов). Се нагрнав со лоден палтото и ставив ловечки шешир. Со ранец на мене веднаш, по првото зајдисонце, заминавме за Сврачје село. Стигнавме во населба со тажни објекти без малтер, само со црвени цигли. Нашата домаќинка не предаде молчешкум во рацете на, молчалив, средовечен железничар, сопственик на минијатурен стан во работничката колонија.

Пред зори не разбуди нашиот домаќин. Тој стави пред нас млеко и парче леб за појадок и секому од нас му даде по едно шише. Ако некој не запре и не праша каде одиме, ние треба да кажеме дека одиме да ги пресретнеме селанките од Требевиќ, кои секој ден носат млеко во градот. Кога го јадев леб, јас не помислив дека следните месеци нема да видам леб со очи! Кога излеговме од станот, почна да се разденува. Ние минувавме во близина на касарна, изградена на еден рид. Ние бевме можеби еден килопметар од неа и ги гледавме стражарите на влезот. За среќа, никого не сретнавме, се додека не почнавме да се искачуваме по околните планини. По нашата патека, во спротивен правец одеа колони на српски селанки и носеа дрва за огрев и канти со млеко за продавање.. По маршот од два часа стигнавме во партизанските заседа. Всушност, тие не беа вистински партизани, туку членовите на т.н.. доброволни одреди, српските селани - бунтовници против владата на усташите, кои не сакаа да стават на капите петокрака, туку носеа српската тробојка. Оваа "војска" е компромис на Врховниот штаб со српските востанички расположени селани. Тие немаа политички комесари, и нивната борбена вредност беше помала од средна. Тие не сакаат да се борат против германските и италијанските војски, туку само против усташи и домобраните. За нас беше важно да не се претворат во четници, односно да не се борат против нас. Овој хибрид не траеше многу долго. Во почетокот на јуни, моравме да ја напуштиме Источна Босна, Црна Гора и Херцеговина, а добровилечките единици сами се распаднаа. Во понатамошната диференцијација еден дел (за жал, мислам дека е поголемиот) се приклучија на четниците, додека помладите луѓе се приближува на новоформираните партизанските единици. Веднаш во следната заседа наидовме на првите партизански офицери. Еден од нив беше славниот мајор Ѓокиќ. Велам познат, бидејќи тоа е еден од припадниците на Југословенската армија кој беше осуден на казна затвор, во таканаречениот Мариборски процес. Целата таа афера беше наивна а на десетици млади офицери им се налепија измислени комунистички пароли. Еден од учесниците се самоуби, една или двајца од судените побегаа во Австрија, додека на другите им се пресудија пократки или подолги затворски казни. Мајорот Ѓокиќ беше најстариот од нив. Тој беше многу храбар и смел војник. Обожуван од страна на нивните офицери и војници. Тој беше убиен во Петтата офанзива. Бев многу импресиониран. Тоа беа првите вооружени борци кои се осмелиле да застанат против власта на усташите, но до одреден степен и против моќната Германија и Италија, односно нивните окупациски армии. Се разделивме од нашиот водич, кој мораше да се врати во Сараево. Подоцна слушнав дека тој бил осуден од усташите и ликвидиран.

Ѓокиќ ни даде водич, со кого отидовме во гратчето Трново. На патот не пресретна првата партизански патрола, каде што немаше војници од доброволечки тип. Тие отидоа во областа на Сараево, каде таа ноќ се жнееше жито. Лидерот на патрола по војната го сретнував неколку пати, еднаш дури и во Мексико Сити, каде што тој беше наш конзул. Околу пладне пристигнавме во Трново. Во командниот центар, добивме вечера и сместување. Беше договорено утре наутро да ни дадат коњи и водич, и дека ќе биде во можност да одиме кон Фоча, каде што во тоа време биле Врховниот штаб и Тито.

Беше прекрасно пролетно утро кога тргнуваме со нашите убава коњи. Јававме низ селото Миљевина, потоа низ прекрасни шуми, извонреден босанските пејзаж. Во Фоча стигнавме во раните попладневни часови и веднаш бевме пријавени кај Тито.