��oj 158   27.04.2010
прва страница линкови контакт
Најнов број
Импресум
Маркетинг
Архива
Пребарај
Русија не можеше да развие демократски федерализам и затоа се врати на идејата за империјална држава. Паралелно на неа во старите времиња постоеше една Америка која си беше доволна самата на себе
Следниот чекор во еволуцијата: човекот станува Бог, секреатор. Тргнавме во вселената и можеме да влијаеме на гените. Но, дали ќе бидеме во можност да се справиме со создавање на натчовекот? Наскоро би можеле да посакаме да создадеме суштества кои преку моќта на умот ќе ја движат вештачката реалност и неа ќе ја менуваат преку нивните тела и умови согласно на желбите", вели Харари, авторот на двата бестселери "Сапиенс" и "Хомо деус"
38

УНИВЕРЗИТЕТСКИ ХИТОВИ

Новите фабрики за производство на медиокритети имаат шармантни рекламни спотови.

Пишува: Ѕвездан Георгиевски

Стручњаците велат дека првото правило на адертајзингот е дека зад добрата реклама секогаш стои добар производ. И обратно. Зад лошиот производ секогаш стои лоша реклама. Со други зборови, кока-кола не е најдобрата шеќерна водичка затоа што има најдобар маркетинг, туку таа има најдобар маркетинг затоа што е најдобра шеќерна водичка на светот. Ако се обидеме ова да го преведеме на македонската медиумска сцена, ќе се соочиме со фактот дека македонските државни и политички продукти, најблаго речено, се со прилично сомнителен квалитет.

Ако некому му изгледаа недоквакани бесконечните кајрони што македонската влада, во своите пропагандни акции и кампањи, ги емитуваше по овдешните телевизии, претворајќи го визуелниот медиум во „читачки“, Социјалистичката партија, поточно нејзиниот подмладок, направи чекор напред снимајќи спот за она што самите го нарекуваат химна. Станува збор за пропагандна песничка со императивен наслов „Биди социјалист“, чии текст изобилува со фрази и флоскули од теоријата за социјализмот како светски процес, и тоа во интерпретација на сопругата на Слободан Милошевиќ, Мира Марковиќ („Срцето чука на лева страна“ и слични наводни метафори, особено важни ако се знае дека оваа партија е коалиционен ). Самата визуелизација се обидува да прикаже една хомогена, речиси јапи-униформирана група луѓе кои се среќни, весели и паметни, па белким затоа им дошло до песна. Меѓутоа, обидот да се направи „нашминкан“ спот паѓа во вода при спомнувањето на зборот „визионер“. Тогаш, имено, во спотот се појавува „вечниот“ лидер на партија Љубисав Иванов Ѕинго, чија појава драстично отскокнува и од најниските критериуми за елеганција и младост. Спотот направен во стилот на форсирање на култот на личноста, во себе содржи дел од некој говор на, веројатно, лидерот на младите социјалисти во кој, безмалку, се повикува на светска социјалистичка револуција, односно се изразува загриженост за нерамноправната положба на луѓето од неразвиените земји. Добро, Македонија воопшто не се споменува во песната, што само го засилува чувството на духот на Коминтерната. Односно на интернационалната идеја што треба тој да ја прати како пораки до македонската младина. При што Ѕинго е визионерот. И така натаму...

Но, ајде да ја оставиме на страна естетиката на спотот, туку да се позанимаваме со феноменот. Со феноменот на глупави реклами. Спотот за химната на младите социјалисти веројатно уште не се појави на телевизиските екрани, а можеби нема ни да се појави, но затоа стана вистински хит во македонската интернет-заедница, со сериозна закана дека во кликнувања ќе го победи дури и клипчето на Универзитетот МИТ од Скопје (да не се меша со MIT, односно со Massachusets Institute of Technology). Станува збор за една песничка што ја пеат младите пејачи Александар Белов и Сања Лефкова (веројатно студенти на МИТ) и која во некој чуден музички стил (нешто меѓу регтајм и чарлстон) објаснува зошто младите студенти би морале да се запишат на овдешниот МИТ (Студирај менаџмент, биди бизнисмен, лидер во гастрономија... или нешто слично). Песната е важна затоа што прави сериозен отклон од сериозната академска средина кон сериозната забава. Погрешното сфаќање на образовниот пазар не е измислица на МИТ. И Владата имаше тука некои обиди со пораки од типот „не се запишувајте на економија или правен, туку на машински“ и слични будалаштини. Конечно, пред неколку години ФОН ги искористи своите студенти или наводни студенти Каролина Гочева, Тоше Проевски и Горан Пандев да го рекламираат овој универзитет. Пораката може да биде двосмислена. Или студирајте кај нас за да бидете како вашите идоли, или ако студирате кај нас можете ним да им земете автограми. Конечно, академската култура длабоко навлезе во поп-културата, да не кажеме во ординарната естрада уште од времето кога скопскиот Универзитет за туризам и менаџмент исфрли еден поп-шлагер како своја „химна“, односно како привлечна песничка која би ги привлекла младите луѓе да станат „туризмолози“ или „дипломирани менаџери за спортски туризам“, како што стои на нивниот официјален сајт (www.utms.edu.mk).

Токму за овие универзитетски и останати певливи хитови магистерот по е-бизнис и менаџмент Филип Стојановски неодамна објави текст со наслов „За смешните рекламни песни“ на веб-сајтот Global Voices Online (http://bit.ly/sillyads). За „Глобус“ тој вели дека „за смешните рекламни песни и спотови како македонски маркетиншки феномен освен на англиски до сега е преведен и на шпански, француски и бангла(дешки), што укажува дека темата и примерите може да се интересни и за поблиски, но и географски далечни публики“. Тој има и објаснување за феноменот на интернетското рекламирање: „Кратките видео клипови се многу податливи за „вирално“ ширење преку интернет, преку препраќање на линк од човек на човек. Економско-пропагандните пораки по дефиниција се вклопуваат во рамките на непишаните правила за вакви содржини, првенствено затоа што се работи за кратки снимки. Поради повторливоста и здодевноста, најголем дел од гледачите отрпнуваат на ЕПП во други медиуми, развиваат толеранција слична на онаа на хероин. Но на интернет, каде што гледачите во секој момент може да изберат што да (не) гледаат, клиповите кои нудат сеир добиваат нов живот“.

Александар Темков, добар познавач на овдешната „рекламна практика“ го спомнува примерот на ЕЛЕМ, типичен монопол кој од некои причини, засега се' уште неутврдени, се рекламира самиот себеси. „Оној малион на рекламата што се фали дека татко му дигал десетици илјади лифтови за еден час, не мора да знае дека четири од шесте лифтови во 22-катната зграда на МРТВ ниту се спуштаат ниту се дигаат веќе десет години. Не дека во најскапата промашена инвестиција нема струја, туку дека лифтовите едноставно се ’канти’, кошмар за луѓето кои живеат од и со лифтови. Но, такви се речиси половината од сите лифтови во висококатниците во државава. А бидејќи ние сме табиет кој живее приземно, не знам од кој ракав ја извадија цифрата за илајдници лифтови. Веднаш да се смени ’офф воисот’ на рекламата оти е неточен! Рекламниот бизнис не трпи неточности, посебно ако се буквални“.

А неточности очигледно има. Стојановски вели: „Можеби потсвесна причина зошто луѓето се спремни толку да им се ситат на рекламите ’со фабричка грешка’, како дел од мотивацијата да ги споделуваат преку интернет, е фундаментално разочарување поради неостварливите ветувања од рекламите во целина. Козметички препарат ветува - младост, газиран пијалок - луда журка или екстаза, алкохолен пијалок – дружење или секс... нешта кои во реалноста доаѓаат многу ретко ’во пакет’ со производот. А кога мора да слушате неостварливи ветувања, ве фаќа с’клет, дури и кога сакате да верувате во нив. Дури и ако не си признавате, чувствувате дека некој ви го троши времето, ви ја цица енергијата, за свој профит – што наталожува фрустрација“.



Плус потврден (не)квалитет на рекламите. „Дополнителен фактор е што на македонскиот пазар имаме реклами направени од приучени луѓе со површни познавања на социјалната психологија, економијата и уметноста. Таквите автори и нарачатели покажуваат неспособност да ја погледнат својата идеја со туѓи очи. Фактор за неуспех е и ’групното размислување’ (анг. groupthink) при носењето одлуки – рефлексното согласување со вкусот на водечката личност, или забраната да се искаже критички став“, вели Стојановски.

На слично становиште е и Темков, за кого, пак, еден од проблемите во оваа сфера лежи во „изместениот“ пазар. „Се' додека вистинските огласувачи се плашат да излезат на пазарот оти некој ќе се посомнева дека се можеби успешни, оригиналната домашна креатива ќе замира. Вистинските рекламни агенции во Македонија (велам ’вистинските’, оти има еден куп „гаражи“ кои им ја рушат цената и им го земаат бизинсот на веќе солидно оформените рекламни фирми) или наголемо отпуштаат креативни луѓе од работа оти нема работа или се веќе историја. Затоа што државата како најголем огласувач си има една до две свои агенции, оти знаете, во семејниот бизнис се' мора да остане во семејството. Другите нека гледаат и нека глодаат коски, но не според фер принципот на реалната филозофија на животот и бизнисот ’најуспешните опстануваат и остануваат’, туку по некои други нечовечки човеки закони на силата (како оној, фингирање пичеви, те. тендери за огласување)“.

А државата, очигледно, тешко се снаоѓа во процесот на себерекламирањето. Заразата за правење партиски и универзитетски химни не го одмина ни Универзитетот за информатичка наука и технологија во Охрид. На нивниот официјален сајт (http://uist.edu.mk/) поместен е текстот и нотниот запис на нивната химна „За многаја лета“ (види рамка). Нема само тонски запис. Како автор на текстот наведен е професор Венко Андоновски, како композитор Ислам Шенол, а како изведувач баритонот Горан Начевски. За волја на вистината, оваа „химна“ на некој начин, барем према имињата на авторите, самиот наслов и начинот на нејзиното презентирање би требало да биде на некое повисоко рамниште од претходните примери, стиховите: „О, храму чесен / сал ти ми даваш сила, ум / и визија и сон / Место мрак во мојта душа нека блесне / Учител со сјај на електрон“, кои се инаку меѓу најкоментираните во македонската интернет-заедница, наведуваат на помислата дека и овој рекламен потег е направен токму онака како што не треба – како хаотичен ред на зборови без некоја особена смисла.

„Вложувањето во квалитетот на еден производ (а и рекламите се производ) е индикатор на перцепцијата на авторот за неговата публика. Исмејуваните реклами се само врв на ледениот брег на индустријата за забава/информирање која почива на потценување на интелигенцијата на гледачите, на спуштањето на стандардите со цел да се „покријат“ ама баш сите со неков НЗС. ’Ај да го асоцираме производов со нешто омилено: Музика, песна! Друго? Познати личности! Мешај! Додај и згодни жени!‘ Се добива концептуална клин-чорба некарактеристична за пазарно стопанство“, вели Стојановски.

Во неговиот текст, објавен во „Глобал воисис“ се споменува рекламниот спот на „Охридска банка“ како „мајка на сите вакви спотови“. Станува збор за спотот каде што годинашниот македонски претставник за „Песна на Евровизија“ Ѓоко Таневски, заедно во дует со својата колешка Катерина Таневска од групата „Нели ти реков“ пеат една шлагерска варијанта за важноста на Охридската банка. Поставувањето на овој спот на пиедесталот на невкусот на ваквите рекламни обиди се должи речиси на сите негови елементи. Имено, тешко е прифатливо да слушате шлагер во кој се споменуваат депозити, електронско работење, камати и слични банкарски термини, а да не се насмеете. Визуелниот дел е исто толку фасцинантен, со танчерски содржини на манекенките кои глумат шалтерски работнички. Музиката (според некои информации композитор е Григор Копров) е полна со патос, а сепак недостасува триумфалниот дел во рефренот. Но, да бидеме искрени, овој рекламен стил каде што банкарските работници се претставени како некоја вариетеска група, а штедењето пари како одење во некоја кафеана не е започнат од Охридска банка. Уште во своите рани пејачки денови Драган Мијалковски испеа едно сонгче за тогашната Стопанска банка. Ако меморијата не лаже, од „Стопанската банка наша...“ (или нешто слично), излезе оној легендарен двостих: „Капка по капка – вир. Динар по динар – збир“.



Феноменот на сонговите го објаснува Александар Темков: „Сонговите се воопшто првиот израз на поп-културата наречена рекламирање. Спонзорите на првите радио-емисии си имале свои ’корпоративни химни’ кои ги пееле магични гласови од кутијата која нема слика, но ја создава магијата и радост. Погледнете го ’Деновите на радиото’ на Вуди Ален. Песните за бисквити, пасти за заби, слушнати на радио биле потпевнувани додека се одело во локалниот гранап - по бисквити и пасти за заби. Подоцна се појавила телевизијата и магијата на сликата почнала друга песна. Ова што се случува со сонговите во рекламите кај нас е бајата работа, а за текстуалната естетика пак, на сонговите не сакам да коментирам, бидејќи ги познавам авторите. Сите се одлични во другата, искрената страна на нивната авторска виртузност“.

Останува само да видиме дали некогаш ќе ја видиме другата страна. Таа искрената.

Климент, компјутери и учители

Химната на Универзитетот за информатичка наука и технологија од Охрид ја пренесуваме онака како што е дадена на нивниот сајт.



За многаја лета

performed by: baritone Goran Nachevski

text by: Professor Venko Andonovski

music by: Islam Shenol



Од дамнини, за многаја лета

Климентово слово

На клупи наши слета



По светлина, просвета и ука

академското срце

в наши гради чука



Рефрен

О, храму чесен

ал ти ми даваш сила, ум

Место мрак во мојта душа нека блесне

Учител со сјај на електрон




http://uist.edu.mk/hymn.htm

Бурек во хард-кор пакување

Оваа песна не е во контекстот на класичните рекламни сонгови, но со оглед на нејзината пропагандна содржина, решивме и неа да ја поместиме тука, особено со оглед на се' позачестеното користење на интернетот во овој вид комуникација. Песната е поместена на блогот „Јади Бурек“ на Јанко Илковски, водителот на истоимената емисија на „Наша ТВ“.



Химна на Соросоидите

текст: Нено Богдан

(наскоро) музика: Стиховен Калибар



Погрешни во главата, а се бориме за правата,

за сите фрикови, пуштаме крикови,



А најмногу сакаме, врз Македонија да какаме!



Една желба имаме, од позади да го примаме,



Црква да си срушиме, на Сорос да го пушиме,

Земјата си ја мразиме, и врз моралот си газиме.



Библии ќе палиме, со незнаење се фалиме,

На Милчин му го галиме, за фашизам се жалиме,



А сал една желба имаме – од позади да го примаме.



И така си живееме, за ес де ес си пееме.



Можеби сме ќилави, ама барем сме жилави

Не сакаме црква, не сакаме храм,

Дајте ни дрога, барем еден грам.



Либерализмот го чуваме, а трава си дуваме,



Македонија кој ја ебе, си гледаме сал за себе,

Ако не сте атеисти, вие сте фашисти.



Така ние сметаме, ајде да летаме.

Не ни е срам, дајте ни барем грам,

Но најмногу уживаме кога одзади го примаме.



Сорос нас не плати, но никој не не' сфати,

Глупости си трескаме, против „фашизам“ си

врескаме,



Го мразиме ние целиот све,

Зашто нас не' мачи – ментален стерилитет!



Наша главна мотивација

е тотална дегенерација

на македонската нација

и вечна комуњарска доминација!



Работиме за пари, и за комуњари,

Героски го следиме, а ни за кур не вредиме,

Само една желба имаме – у шупак да го примаме.

Наша главна цел – гнасна и невладина

е уништена, промашена – македонска младина,



Го читаме Глобус, Утрински и Шпиц,

Толку сме кретени, што не сме ни за виц.



Им служиме ние на темните сили,

а прави сме морони, ма тотални дебили,



Во недостаток на компетенција,

Продаваме

импотенција!



Промашени сме лузери, промашени кретени,

половина сме педери и хистерични жени.

Длабоко во себе сепак сме свесни,

толку сме гнасни што

Калибар и Нено за нас прават Песни.



http://jadiburek.blog.com.mk/node/219908

КОЛУМНИ
Ристо Поповски
АЦО КАБРАНОВ
БРАНКО ТРИЧКОВСКИ
ГОРДАНА ПОПСИМОНОВА
ДИЈАНА МИЦКОВИЌ